ඔබ කවදාහරි අහලා තියෙනවාද ලංකාවේ එකම එක තැනක විතරක් වැවෙන, වෙන කොහේවත් දකින්න නැති අමුතුම විදියේ බෙහෙත් පැළෑටි තියෙන කන්දක් ගැන? එහෙමත් නැත්නම්, අවුරුදු දහස් ගණනක් පැරණි රජ මාලිගාවල නටබුන් අස්සේ සැඟවුණු අබිරහස් ගැන?
අද අපි යමු අනුරාධපුර දිස්ත්රික්කයේ උතුරු මැද පළාතේ තියෙන, ස්වභාවධර්මයේත් ඉතිහාසයේත් අපූර්ව එකතුවක් වුණු “රිටිගල” බලන්න.
1. මේක හනුමන්තගේ වැඩක්ද?
රාමායණ කතාවේ හැටියට, යුද්ධයේදී තුවාල වුණු ලක්ෂ්මණව සුවපත් කරන්න හනුමන්ත හිමාලයෙන් බෙහෙත් පැළෑටි තියෙන කන්දක් උස්සගෙන ආවා කියලා ඔබ අහලා ඇති. ඒ එන අතරතුර හිමාලයෙන් ගිලිහී වැටුණු කැබැල්ලක් තමයි රිටිගල කියලා ජනප්රවාදයේ කියවෙනවා. පුදුමයට කරුණ කියන්නේ, හිමාලයේ වැවෙන සමහර ඖෂධ පැළෑටි ලංකාවේ වෙන කොහේවත් නැති වුණත් රිටිගල කන්ද මුදුනේ අදටත් දකින්න ලැබීමයි.
2.ඔබ දන්නවද රිටිගල තියෙන්නෙ අමුතුම විදියේ දේශගුණයක්
ඔබ දන්නවාද, රිටිගල වටේ තියෙන්නේ වියළි කලාපය වුණත්, කන්ද මුදුනට යනකොට දේශගුණය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙනවා. හරියට නුවරඑළියක් වගේ සීතල, මීදුමෙන් වැසුණු පරිසරයක් එතැන තියෙන්නේ. “කන්ද උඩට පායද්දී කන්ද පාමුලට වහිනවා” කියලා මිනිස්සු කියන්නේ ඒ නිසයි.
3. “බණ්ඩා පොකුණ” සහ පුදුම හිතෙන නිර්මාණක් නේද ?
රිටිගල ඇතුළත තියෙන විශාලතම නිර්මාණය තමයි බණ්ඩා පොකුණ. අඩි 1200ක පමණ වටප්රමාණයක් තියෙන මේ පොකුණ, එදා කාලේ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පිරිසිදු වීම් කටයුතු සඳහා භාවිත කරලා තියෙනවා. ගල් පුවරුවලින් ඉතාමත් ශක්තිමත්ව හදලා තියෙන මේ පොකුණ අදටත් දකිද්දී එදා තාක්ෂණය ගැන පුදුම හිතෙනවා.
4. අරිට්ඨ පබ්බතය සහ රහසිගත බලකොටුව
මහා වංශයේ රිටිගල හඳුන්වන්නේ “අරිට්ඨ පබ්බත” නමින්. ලක්දිව රජකම ලබාගන්න සටන් කරපු පණ්ඩුකාභය කුමාරයා අවුරුදු හතක් තිස්සේ තමන්ගේ සේනාව සංවිධානය කරමින් සැඟවී සිටියේ මේ රහසිගත රිටිගල කන්දේ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
5. රිටිගල යන ඔබ දැනගත යුතු දේ
පරිසරය: රිටිගල කියන්නේ දැඩි රක්ෂිතයක්. ඒ නිසා එහි ඇති ගහකොළවලට හෝ සතුන්ට හානි කිරීමෙන් වළකින්න.
ඖෂධ: මෙහි ඇති “සංජීවනී” වැනි දුර්ලභ පැළෑටි අදටත් සොයාගත නොහැකි රහස් ලෙස පවතිනවා.
නිහඬතාව: රිටිගල කියන්නේ එදා භික්ෂූන් වහන්සේලා භාවනා කරපු තැනක්. ඒ නිහඬ බව විඳින්න උත්සාහ කරන්න.
පොඩි ප්රශ්නයක්: ඔබත් රිටිගල ගිහින් තියෙනවාද? නැත්නම් රිටිගල ගැන ඔබ අහපු වෙනත් පුදුම හිතෙන කතාවක් තියෙනවාද? ඒ ගැන පහළින් Comment කරන්න අමතක කරන්න එපා!
