ලෝක දේශපාලනය සහ ආර්ථිකය උඩුයටිකුරු කළ හැකි තීරණාත්මක පුවතක් පසුගියදා වාර්තා විය. ඒ, ලෝකයේ ප්රධානතම තෙල් ප්රවාහන මාර්ගයක් වන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා තෙල් නැව් ගමනාගමනය සඳහා ඉරානය විසින් පනවා ඇති කොන්දේසියක් පිළිබඳවයි.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ ගෝලීය තෙල් වෙළඳාමේ මෙතෙක් රජකම් කළ ඇමෙරිකානු ඩොලරයට අභියෝග කරමින්, ගෙවීම් සඳහා චීන යුවාන් (Chinese Yuan) භාවිත කිරීමට ඇති හැකියාව ඉරානය විසින් ඉඟි කර තිබීමයි.
මොකක්ද මේ හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ වැදගත්කම?
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු පර්සියානු බොක්ක සහ ඕමාන් බොක්ක යා කරන පටු මුහුදු තීරයයි. ලෝකයේ දිනපතා පරිභෝජනය කරන බොරතෙල් ප්රමාණයෙන් 20% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් ප්රවාහනය කරනු ලබන්නේ මෙම සන්ධිය හරහාය. එම නිසා, මෙම කලාපයේ ඇති වන සුළු හෝ නොසන්සුන්තාවයක් ලෝක තෙල් මිල ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපායි.
ඩොලරය වෙනුවට යුවාන්: මෙහි බලපෑම කුමක්ද?
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජාත්යන්තර තෙල් වෙළඳාම සිදු වූයේ ඇමෙරිකානු ඩොලරයෙන් (Petrodollar). නමුත් පවතින දේශපාලන වාතාවරණය සහ ඇමෙරිකාව විසින් පනවා ඇති සම්බාධක හමුවේ ඉරානය සහ චීනය වැනි රටවල් විකල්ප මුදල් ඒකක වෙත යොමු වෙමින් පවතී.
ඩොලරයේ ආධිපත්යය අඩු වීම:
ගෙවීම් සඳහා වෙනත් මුදල් ඒකක භාවිත කිරීම හරහා ඇමෙරිකානු ඩොලරයට ඇති ඉල්ලුම අඩු විය හැක.
චීනයේ වර්ධනය:
ලෝක ආර්ථිකය තුළ චීන යුවාන් වල ශක්තිමත් භාවය මෙයින් තහවුරු වේ.
ආර්ථික යුද්ධය:
මෙය හුදෙක් වෙළඳ තීරණයක් නොව, බටහිර බලවතුන්ට එරෙහිව නැගෙනහිර රටවල් ගනු ලබන උපායමාර්ගික පියවරක් ලෙස දේශපාලන විචාරකයෝ හඳුන්වති.
ඉදිරි දැක්ම
ඉරානයේ මෙම තීරණය ක්රියාත්මක වුවහොත්, ඉදිරියේදී ලෝක ඉන්ධන වෙළඳපොළේ මිල තීරණය කිරීමේ බලය සහ ගෙවීම් ක්රමවේදයන් විශාල වෙනසකට භාජනය වනු ඇත. ශ්රී ලංකාව වැනි ඉන්ධන ආනයනය මත යැපෙන රටවලටද මෙවැනි ගෝලීය ආර්ථික වෙනස්කම්වල බලපෑම අඩු වැඩි වශයෙන් දැනෙනු නොඅනුමානය.
