වත්මන් ඉරාන-ඊශ්රායල නොසන්සුන්තාවය හුදෙක් දේශපාලනික හෝ යුදමය ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එය ලෝකයේ වඩාත්ම පරිසර සංවේදී කලාපයකට එල්ල වන දැවැන්ත තර්ජනයකි. මිසයිල ප්රහාර සහ ඩ්රෝන යානා භාවිතය මඟින් සිදුවන හානිය ක්ෂණිකව නොපෙනුනත්, එහි පාරිසරික පිරිවැය ඉතා අධිකය.
1. බලශක්ති මධ්යස්ථාන ඉලක්ක වීම සහ වායු දූෂණය
ඉරානය සහ ඊශ්රායලය යන දෙපාර්ශ්වයම සතු තෙල් පිරිපහදු, රසායනික කර්මාන්තශාලා හෝ බලශක්ති මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල වීමෙන් අතිවිශාල පාරිසරික විනාශයක් සිදුවේ.
තෙල් කාන්දු: මුහුදු මාර්ගවල සිදුවන ප්රහාර නිසා පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ මුහුදු ජීවීන්ට මාරාන්තික බලපෑම් ඇති වේ.
විෂ දුමාරය: තෙල් නිධි ගිනිගැනීමෙන් පිටවන කළු දුමාරය මාස ගණනාවක් වායුගෝලයේ රැඳී පවතිමින් දේශගුණික විපර්යාස වේගවත් කරයි.
2. මිසයිල සහ ඩ්රෝන
තාක්ෂණයේ “කාබන් අඩිපාර”
නූතන යුද්ධයේදී භාවිතා වන දිගු දුර විදි මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා දහස් ගණනින් දියත් කිරීමේදී පිටවන හරිතාගාර වායු ප්රමාණය අතිමහත්ය. මේවායේ අඩංගු රසායනික ඉන්ධන සහ බැටරි කොටස් කැබලි වී පසට වැටීමෙන් එම භූමිය දිගුකාලීනව විෂ සහිත වේ.
3. ජල සම්පතට එල්ල වන තර්ජනය
මැදපෙරදිග යනු ජල හිඟයෙන් පීඩා විඳින කලාපයකි. ඊශ්රායලයේ පවතින කරදිය මිරිදිය කරන පද්ධති (Desalination plants) හෝ කලාපයේ අනෙකුත් ජල මූලාශ්ර යුදමය ඉලක්ක බවට පත්වුවහොත්, එය මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවකගේ පානීය ජල අයිතිය අහිමි කරනවා පමණක් නොව මුහුදු වෙරළාශ්රිත පද්ධතියම විනාශ කරයි.
4. කාන්තාර ජීවීන්ගේ පැවැත්ම
මෙම කලාපයට ආවේණික දුර්ලභ කාන්තාර සතුන් සහ ශාක පද්ධතීන් යුද අභ්යාස සහ ප්රහාර හේතුවෙන් දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇත. යුද ටැංකි සහ බර වාහන ගමන් කිරීම නිසා සියුම් කාන්තාර පස සෝදාපාළුවට ලක්වන අතර, එය වැලි කුණාටු (Dust storms) වැඩි වීමට ද හේතු වේ.
අවසාන අදහස:
ඉරාන-ඊශ්රායල ගැටුම තවදුරටත් ව්යාප්ත වුවහොත්, ඉන් සිදුවන පාරිසරික හානිය දේශසීමා ඉක්මවා මුළු මහත් ආසියානු කලාපයටම බලපානු ඇත. අවි ආයුධවලින් ජයග්රහණය ලැබිය හැකි වුවත්, විනාශ වූ සොබාදහම යළි ගොඩනැගීමට කිසිදු ජයග්රාහකයෙකුට නොහැකි වනු ඇත.
